Rozśrodkowanie ludności miasta Wałbrzycha
Podziel się
Rozśrodkowanie ludności miasta Wałbrzycha.
“Mówiąc o budowie schronów w PRL, rzadko wspomina się, że podstawową formą ochrony ludności podczas wojny było rozśrodkowanie mieszkańców miast na tereny niezurbanizowane. Przewidywano, że miasta staną się celami ataków bronią kinetyczną. Schrony budowano głównie przy dużych, strategicznych zakładach przemysłowych, by utrzymać ciągłość ich działania. Miały one służyć jedynie pracownikom, natomiast ich rodziny planowano ewakuować.”
Przytoczę tu tekst z powyższej Fot 2.
Dokument z dnia 19.12.1967 roku.
Rozśrodkowanie ludności przeprowadzone zostanie przez Dział Ochrony Ludności Wydział Rozśrodkowania i Zabezpieczenia Ludności. Rozśrodkowaniu podlegać będzie część ludności m. Wałbrzycha zbędnej ekonomicznie. Udział w rozśrodkowaniu wezmą wszystkie działy PKO (Powiatowego Komitetu Obrony) każdy w/g swojej specjalności . Rozśrodkowaniu podlega 79.462 osoby, co stanowi 62% ogółu mieszkańców.
To fragment pierwszej strony. Co my tu mamy? Część ludności – zbędnej ekonomicznie. Czyli, trzeba pozbyć się z miasta niepracujących mieszkańców. Są oni ” zbędnymi”. Oszacowano ich liczbę z wielką dokładnością, do 2 osób.
Nie zamierzano chronić ich w schronach, tak jak robili na tych terenach Niemcy. Zaplanowano wywieźć: starców, matki z małymi dziećmi, osoby niedołężne i chore – po za miasto.
Gdzie ich chciano wywieźć?
Zasady rozśrodkowania ludności.
Część A
Jako rejony rozśrodkowania po uzgodnieniu z DOL WKO Wrocław wyznaczone zostały następujące powiaty:
Złotoryja – 13.700 miejsc z tego:
a) Świerzawa – 12.300
b) Pielgrzymka – 5.000
Jawor – 9.936 miejsc z tego
a) Dobromierz – 9.936
Nowa Ruda – 20.000 miejsc z tego
a) Jugów – 4.000
b) Świerki – 3.000
c) Wolibórz – 4.000
d) Ratno Dolne – 4.500
e) Ścinawka Średnia – 4.500
Kamienna Góra – 22.226 miejsc z tego
a) Krzeszów – 12.444
b) Sędzisław – 9.782
pow. Wałbrzych – 10.000 miejsc z tego
a) Zagórze Śląskie – 4.000
b) Lubomin – 6.000
czas trwania rozśrodkowania określa się na dwa dni i nie może trwać dłużej niż godzin. Dla poszczególnych ADM (Administracja Domów Mieszkalnych) , czas trwania rozśrodkowania ustala się następująco:
ADM I – do Krzeszowa – pociągiem 49 godzin, samochodami 4 godziny
ADM II – do Jugowa – samochodami 40 godzin
ADM III – do do Dobromierza – samochodami 48 godzin
ADM IV – do Świerzawy – pociągiem 43,5 godziny, samochodami 36 godzin
ADM V – do Pielgrzymki – pociągiem 48 godzin, samochodami 28 godzin
ADM VI – do Świerzawy – samochodami 48 godzin
ADM VII – do Krzeszowa – samochodami 48 godzin
ADM VIII – do Sędzisławia – pociągiem 30 godzin, samochodami 26 godzin
ADM IX – do Świerków – pociągiem 40 godzin
– do Woliborza – samochodami 30 godzin
ADM X – do Dobromierza – samochodami 48 godzin
ADM XI – do Sędzisławia – samochodami 28 godzin
ADM XII – do Ratna Dolnego – samochodami 48 godzin
– do Ścinawki Średniej – samochodami 48 godzin
ADM XIII – do Zagórza Śląskiego – samochodami 36 godzin
ADM XIV – do Lubomina – samochodami 40 godzin
Dział Ochrony Ludności PKO przystąpi do rozśrodkowania na polecenie przewodniczącego PKO Wałbrzych, w pierwszej kolejności rozśrodkowaniu podlegają:
a) Szpital Miejski nr 1 do Szpitala Rejonowego w Głuszycy, czas trwania rozśrodkowania 24 godziny.
b) Szpital Miejski ne 2 do PPU Szczawno Zdrój.
c) Szpital Miejski nr 3 do Państw. Zesp. San. Przeciwgruźliczych w Sokołowsku.
d) Państwowy Dom Specjalny dla Przewlekle Chorych do Państwowego Domu Opieki w Jaworze.
e) Miejska Przychodnia Obwodowa do PPU Szczawno Zdrój.
f) Górnicza Przychodnia Obwodowa do Przychodni Przyzakładowej Kopalni Nowa Ruda w Nowej Rudzie.
g) Przychodnia Przeciwgruźlicza do Państw. Zespołu Sanatorium P/gruźliczego w Sokołowsku.
h) Stacja Krwiodawstwa – PZSP/g Sokołowsko.
i) Miejska Stacja San. Epid. – PZSP/g Sokołowsko.
j) Apteki Społeczne Nr 22,23,151,111,112 do PPU Szczawno Zdrój.
k) Apteka Społeczna Nr 21 i 150 do PZSP/g Sokołowsko.
l) Apteka Nr 113 do Szpitala Rejonowego w Głuszycy.
Rozśrodkowanie w/w zakładów służby zdrowia odbywać się będzie na specjalne zarządzenie przewodniczącego PKO w okresie podwyższonej gotowości obronnej, rozśrodkowanie winno odbyć się w formie skrytej pod pozorem ćwiczeń, środki transportu zabezpieczy Dział Komunikacji PKO- Wałbrzych.
Dział Ochrony Ludności PKO zobowiązany jest do powiadomienia o rozśrodkowaniu zainteresowanych, w pierwszej kolejności należy powiadomić kierownictwo jednostki Służby Zdrowia wymienionych w pkcie. 1. Powiadomienie powinno być pisemne podpisane przez Przew. PKO i doręczone osobiście Kierownikowi danej jednostki oraz Kier. Zdrowia i Opieki Społ. O powszechnym rozśrodkowaniu ludności powiadomiona zostanie przez rozplakatowanie zarządzenia Przew. PKO, ogłoszenia przez miejscowy radiowęzeł, radiowęzeł uliczny oraz przez pracowników ADM pełniących dyżury. Powiadomienie ludności obejmować winno:
– czas rozpoczęcia rozśrodkowania
– miejsca zbiórek oraz punkty załadowcze
– kolejność udawania się do miejsc zbiórek i punktów załadowczych w/g poszczególnych ulic i numerów budynków
– rejony rozśrodkowania i punkty zakwaterowania dla poszczególnych ADM
– drogi dojścia do miejsc zbiórek
– kto podlega rozśrodkowaniu
– jakimi środkami lokomocji przeprowadzone będzie rozśrodkowanie
– jakie wyposażenie (odzież i żywność) może zabrać osoba przewidziana do rozśrod.
– oraz ogólne informacje o sposobie zachowania się ludności w czasie rozśrodkow.
Niezależnie od powyższego, zarządzenie o rozśrodkowaniu winno być wydane w formie ulotek dla wszystkich ADM.
Dla rozśrodkowanej ludności zabezpieczona będzie opieka med.-sanitarna, w tym celu Wydział Zdrowia i Opieki Społ. Zabezpieczy na każdym punkcie zbiorczym oraz punkcie załadowczym posterunek sanitarny PCK w składzie 2 osób, w sumie 20 punktów zbiorczych i 19 punktów załadowczych winno być 39 posterunków sanitarnych dwu osobowych. Posterunki PCK powinny być wyposażone w wystarczającą ilość leków i środków opatrunkowych. Odpowiedzialnym za udzielenie pomocy sanitarnej ludności rozśrodkowywanej oraz pracę posterunków jest Kierownik Pow. Zarządu PCK. Każdy transport ludności do rejonu rozśrodkowania winien być wyposażony w apteczkę pierwszej pomocy oraz jednego sanitariusza.
Podpisali:
Kierownik Wydz. Rozśrod. I Zab. Ludn. DEL – J. Listwan
Kierownik Działu Ochrony Ludności – mgr Wacław Krukowski
Zatwierdził:
Kierownik Działu Ochrony Ludności WKO – mgr Zygmunt Surowiec
Autor – zachowałem oryginalną pisownię.
Zasady przyjęcia ludności na teren powiatu Wałbrzych.
Zasady przyjęcia ludności na teren powiatu Wałbrzych.
19.12. 1967
Punkt zborny w Lubominie 6000 osób.
Przewidziano do zakwaterowania w:
Lubominie 350 osób
Struga 500 osób
Stare Bogaczowice 1000 osób
Nowe Bogaczowice 400 osób
Chwaliszów 200 osób
Cieszów 400 osób
Jabłów 150 osób
Gorce 1300 osób
Boguszów 1700 osób
do zakwaterowania przewidziano istniejące budynki mieszkalne, natomiast dodatkowo w Gorcach i Boguszowie dom kultury kopalni „Victoria”.
Przewiezienie ludności przewiduje się transportem konnym.
Ilość furmanek 60 szt znajdujących się na terenie g.r.n. Lubomin, Stare Bogaczowice, Gor i Boguszowa.
Miejsce postoju furmanek w Lubominie w dwóch punktach:
1. 25 furmanek, które przewozić będą ludność w stronę Strugi, Starych i Nowych Bogaczewic, Chwaliszowa i Cieszowa.
2. 35 furmanek, które przewozić będą ludność w stronę Jabłowa, Gorc i Boguszowa.
Do jednorazowego załadowania przewiduje się 10 osób.
W pierwszym wypadku do rozwiezienia przewiduje się 2500 osób a zatym ludność zostanie przewieziona w 10 rzutach. Średni czas trwania przejazdu furmanki tam i z powrotem (Lubomin, – Struga, Stare i Nowe Bogaczowice Chwaliszów Cieszów i z powrotem do Lubomina) przewiduje się 3 godziny. Zakwaterowanie ludności nastąpi w ciągu 20 godzin. W drugim wypadku – 35 furmanek przewiezie 3000 osób w 10 rzutach, średni czas trwania przejazdu w obie strony 3 godziny. Zakwaterowanie ludności nastąpi w ciągu 30 godzin.
Punkty żywienia ustalono we wszystkich miejscowościach przewidzianych do zakwaterowania ludności w miejscowych sklepach spożywczych oraz restauracjach – Gorce Boguszów Stare Bogaczowice.
Autor – zachowałem oryginalną pisownię.
Punkt zborny w Zagórzu Śląskim – 4000 osób.
Przewidziano do zakwaterowania:
Zagórze Śląskie 500 osób
Dziećmorowice 350 osób
Niedżwiedzica 200 osób
Michałkowa 450 osób
Glinno 300 osób
Jugowice 250 osób
Walim 1200 osób
Rzeczka 500 osób
Olszyniec 250 osób
Do zakwaterowania przewidziano istniejące budynki mieszkalne oraz budynki szkolne w Zagórzu, Michałkowej, Olszyńcu, Dziećmorowicach i w Walimiu (stara szkoła).
Przewiezienie ludności przewiduje się furmankami w ilości 40 szt znajdujących się na terenie Zagórza, Dziećmorowic, Walimia i Olszyńca, w tym, że ludność przewidziana do zakwaterowana w Glinnie będzie dowożona do Michałkowej skąd piechotą (2 km) przejdzie do Glinna. Średni czas przewozu przyjęto 2 godziny, zakwaterowanie ludności nastąpi w 20 godzinach. Punkty żywienia ustalone w restauracjach Zagórze, Jugowice, Walim, oraz w pozostałych miejscowościach wymienionych do przyjęcia ludności w sklepach spożywczych.
Kierownik Wydz. Rozśrod. Zab. Ludn. DOL – J. Listwan
Kier. Działu Ochrony Ludności – mgr Wacłąw Krukowski
Zatwierdzam:
Kierownik Działu Ochrony Ludności WKO – mgr Zygmunt Surowiec
Autor – zachowałem oryginalną pisownię.
Mapa rozśrodkowania ludności miasta Wałbrzych.
Niestety nie udało mi się sfotografować tej mapy w całości. Jest to duża mapa ścienna. Przedstawię ją więc we fragmentach, opisując to, co jest na niej pokazane.
To co widzimy powyżej Fot 10, to fragment (1/9) mapy.
Na wycinku Fot 11, widzimy dokładne wyliczenie – co do pojedynczych osób, przydziału do rozśrodkowania i ludzi pozostających w mieście.
Liczba mieszkańców miasta Wałbrzycha – na moment sporządzania tego opracowania, wynosiła 127.962 osoby. Przypominam, że był to rok 1967.
Na Fot 12, widzimy podział na ADM. Czy wszystkie jednostki były w roku 1967 Administracjami Budynków Mieszkalnych? Tego nie udało mi się ustalić. Wiem, że w tamtym okresie miały one numery, a nie dzielnicę w nazwie.
Na kolejnym fragmencie mapy Fot 13, mamy bardzo dokładne wyliczenia ludności z poszczególnych ADM.
Powyżej – przydział transportu kolejowego, dla poszczególnych ADM.
A tu mamy – przydział transporty kołowego. Autobusy miejskie i … ciągniki z przyczepami.
Kolejny dokument z teczki – mapa, z ogólnym “Planem przemieszczenia”.
Fot 18, fragment pokazujący “przemieszczenie” ludności miasta Wałbrzycha w okolice Złotoryi. Do Świerzawy 12.300 osób i Pielgrzymki 5.000 osób.
Podsumowanie.
W poprzednim artykule Wspólnota Obrony Przeciwlotniczej pokazałem, że zaledwie dwadzieścia parę lat wcześniej – Niemcy, starali się zapewnić schronienie ludności cywilnej w obrębie miasta, w formie mniej lub bardziej profesjonalnych schronów, w piwnicach budynków. Budowano również, w Waldenburgu schrony, poza budynkami mieszkalnymi. Co spowodowało zmianę koncepcji? Zagrożenie atakiem bronią jądrową? Ale, czy ewakuacja ludności z miasta, choćby do Dziećmorowic, mogła ją ochronić przed skutkami takiego ataku?
A może chodziło o oszczędności na niezbędnej logistyce: medycznej, żywieniowej i ratowania rannych lub usuwania zabitych w obrębie miasta? Nie wiem, nie jestem specjalistą Obrony Cywilnej.
Przez ten i poprzedni artykuł, chciałem Państwu pokazać dokumenty, jak rozwiązywano problemy Obrony Przeciwlotniczej.
© Licencja na publikację
© Wszystkie prawa zastrzeżone
